Mùa mưa ở Cà Mau với độ ẩm không khí cao là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, vi nấm phát triển trên thực phẩm, đặc biệt là các loại cá khô, mực khô, mắm sống, ba khía và các sản phẩm thủy sản chế biến. Nếu không được bảo quản đúng cách, những thực phẩm quen thuộc này rất dễ bị nấm mốc xâm nhập, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng.
Trong thực tế, nhiều người vẫn giữ thói quen tận dụng thực phẩm đã xuất hiện các đốm mốc hoặc dấu hiệu hư hỏng nhẹ bằng cách cạo bỏ phần mốc, rửa sạch rồi tiếp tục chế biến. Không ít người cho rằng chỉ cần chiên, nướng hoặc nấu chín là có thể sử dụng an toàn.
Là người thường xuyên sử dụng cá khô trong bữa cơm gia đình, chị Nguyễn Thị H., ngụ xã Tân Thành, tỉnh Cà Mau cho biết trước đây chị chỉ quan tâm đến hương vị và mức độ hư hỏng của thực phẩm bằng cảm quan. Nếu cá khô xuất hiện vài đốm mốc trắng hoặc hơi ẩm, chị thường đem rửa sạch, phơi lại hoặc nướng lên rồi tiếp tục sử dụng.
"Tôi cứ nghĩ cá khô bị mốc nhẹ thì rửa sạch là ăn được. Chỉ khi nào thực phẩm có mùi hôi nặng hoặc hư hỏng nhiều mới bỏ đi, chứ chưa nghĩ trong đó có thể chứa độc tố gây hại cho sức khỏe", chị H. chia sẻ.
Theo các chuyên gia y tế, đây là suy nghĩ khá phổ biến của nhiều người dân. Tuy nhiên, khi thực phẩm đã bị nấm mốc xâm nhập, những gì nhìn thấy trên bề mặt chỉ là một phần của quá trình phát triển. Hệ sợi nấm và các độc tố có thể đã lan sâu vào bên trong thực phẩm mà mắt thường không nhận biết được. Vì vậy, việc rửa sạch hay cạo bỏ phần mốc không đồng nghĩa với việc thực phẩm đã an toàn.
Bác sĩ Hồ Thanh Đảm, Trưởng khoa Truyền thông Giáo dục sức khỏe, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau cho biết, một số loại nấm mốc có khả năng sinh ra độc tố Aflatoxin - chất được cảnh báo có liên quan đến nguy cơ tổn thương gan, xơ gan và ung thư gan.
Theo bác sĩ Hồ Thanh Đảm: "Nhiều người dân cho rằng nhiệt độ cao khi nấu nướng có thể loại bỏ hoàn toàn độc tố trong thực phẩm. Tuy nhiên, Aflatoxin là loại độc tố có khả năng chịu nhiệt khá cao. Việc chiên, nướng hay nấu chín không thể bảo đảm loại bỏ hoàn toàn độc tính. Nguy hiểm hơn, độc tố này có thể tích lũy dần trong cơ thể qua thời gian và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài".
Không chỉ tác động đến gan, thực phẩm bị nấm mốc còn có thể gây rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có sức đề kháng yếu.
Để hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm, người dân cần chú ý nhận biết các dấu hiệu hư hỏng. Đối với cá khô, mực khô, sản phẩm đạt chất lượng thường có màu sắc tự nhiên, khô ráo, không nhớt và không có mùi lạ. Nếu xuất hiện các đốm màu trắng, xanh, đen hoặc vàng bất thường; bề mặt ẩm, mềm, có mùi hôi hoặc mùi mốc thì không nên tiếp tục sử dụng.
Đối với các loại mắm sống, ba khía hoặc thủy sản lên men, cần loại bỏ ngay khi sản phẩm xuất hiện lớp váng bất thường, nổi bọt khí, đổi màu hoặc có mùi chua, hôi khác lạ.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân nên bảo quản cá khô, mực khô trong túi hoặc hộp kín, cất trong ngăn đông tủ lạnh và chỉ lấy lượng vừa đủ cho mỗi lần sử dụng. Đối với các loại mắm, cần dùng dụng cụ sạch, khô khi lấy thực phẩm, đậy kín sau khi sử dụng và bảo quản nơi khô ráo hoặc trong ngăn mát tủ lạnh.
An toàn thực phẩm không chỉ bắt đầu từ khâu chế biến mà còn từ việc lựa chọn và bảo quản đúng cách. Trong mùa mưa, người dân cần nâng cao ý thức phòng ngừa, kiên quyết loại bỏ những thực phẩm đã có dấu hiệu nấm mốc hoặc hư hỏng. Đừng vì tiếc một vài con cá khô hay một hũ mắm đã biến chất mà đánh đổi sức khỏe của bản thân và gia đình.