Hút thuốc lá thụ động - Người không hút vẫn có thể mang bệnh
Thứ Hai, 22/06/2026 09:01 GMT+7
Dù không trực tiếp hút thuốc lá nhưng vẫn có những người đang hằng ngày hít phải khói thuốc từ người xung quanh, thậm chí trong chính ngôi nhà mình. Việc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch, ung thư phổi và gây nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ em và phụ nữ mang thai.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó khoảng 1,6 triệu trường hợp liên quan đến hút thuốc lá thụ động. Đây là tình trạng những người không trực tiếp sử dụng thuốc lá nhưng vẫn hít phải khói thuốc từ đầu điếu thuốc đang cháy hoặc khói do người hút thở ra môi trường xung quanh.
Tại nhiều địa điểm công cộng và ngay trong các gia đình, không ít người vẫn cho rằng chỉ cần hút thuốc ở nơi thoáng khí thì sẽ không ảnh hưởng đến người khác. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra khói thuốc có thể tồn tại trong không khí hàng giờ sau khi hút, phát tán với phạm vi rộng và khiến những người xung quanh bị phơi nhiễm một cách vô thức.
Khói thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư. Người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc vẫn có nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và ung thư tương tự như người hút thuốc. Theo Bác sĩ CKII Ngô Minh Phước - Trưởng Khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau: “Hút thuốc lá thụ động làm tăng nguy cơ đột quỵ từ 20 - 30%. Đồng thời, nguy cơ mắc ung thư phổi ở người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cũng cao hơn từ 20 - 30% so với những người không bị phơi nhiễm”.
Trẻ em là nhóm đối tượng chịu nhiều ảnh hưởng từ khói thuốc lá do hệ hô hấp chưa phát triển hoàn thiện và nhạy cảm hơn với các chất độc hại. Việc thường xuyên hít phải khói thuốc có thể làm tăng nguy cơ viêm phổi, hen suyễn, viêm tai giữa, suy giảm chức năng phổi và ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của trẻ.
Bác sĩ Phước cho biết thêm: “Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh còn được gọi là hiện tượng trẻ tử vong đột ngột khi đang ngủ mà không xác định được nguyên nhân bệnh lý rõ ràng sau khi khám nghiệm. Tỷ lệ đột tử ở trẻ em bị phơi nhiễm với khói thuốc lá trong giai đoạn bào thai hoặc thời kỳ sơ sinh cao hơn từ 1,4 đến 8,5 lần so với những trẻ không tiếp xúc với khói thuốc”.
Không chỉ trẻ em, phụ nữ mang thai cũng là nhóm dễ bị tổn thương bởi khói thuốc lá. Việc thường xuyên hít phải khói thuốc làm tăng nguy cơ sinh non, sinh con nhẹ cân và các biến chứng thai kỳ. Đáng chú ý, trẻ sơ sinh có mẹ tiếp xúc với khói thuốc trong thời gian mang thai thường có cân nặng thấp hơn khoảng 200 gam so với bình thường. Ngoài ra, việc người mẹ sử dụng thuốc lá trong thai kỳ còn có thể làm suy giảm chức năng phổi của trẻ, khiến trẻ dễ mắc các bệnh hô hấp trong những năm đầu đời.
Vì vậy, xây dựng môi trường sống trong lành không chỉ là cách bảo vệ bản thân mà còn là trách nhiệm đối với gia đình và cộng đồng. Điều đó cần bắt đầu từ nhận thức đúng đắn của mỗi người về những hệ lụy mà việc sử dụng thuốc lá gây ra. Đặc biệt, người đang hút thuốc cần quyết tâm từ bỏ thói quen này như một hành động cụ thể, thiết thực nhất, thể hiện sự quan tâm và trách nhiệm đối với những người xung quanh. Đồng thời, gia đình, nhà trường, cơ quan và các đơn vị cần tiếp tục duy trì nếp sống văn minh, không khói thuốc, tạo dựng môi trường an toàn cho mọi người, nhất là trẻ em và phụ nữ mang thai.
Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi hành động nói không với thuốc lá hôm nay sẽ góp phần tạo dựng môi trường sống an toàn hơn cho trẻ em, phụ nữ mang thai và các thế hệ mai sau.
Mỹ Trâm