Theo các nghiên cứu y học, HPV (Human Papillomavirus) là loại vi rút rất phổ biến, lây truyền chủ yếu qua đường tình dục. Phần lớn người trưởng thành có thể nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời. Đa số trường hợp sẽ tự khỏi nhờ hệ miễn dịch, tuy nhiên một số chủng HPV nguy cơ cao có thể tồn tại kéo dài, gây tổn thương tiền ung thư và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Không chỉ là nguyên nhân của gần như tất cả các trường hợp ung thư cổ tử cung, HPV còn liên quan đến nhiều bệnh ung thư khác như ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật, hầu họng và các bệnh lý như sùi mào gà, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Các bác sĩ chuyên khoa cũng cho biết, hiện nay tiêm vắc xin HPV là biện pháp phòng bệnh chủ động, an toàn và hiệu quả nhất đối với các chủng HPV nguy cơ cao. Bên cạnh việc điều trị, dự phòng luôn là giải pháp mang lại hiệu quả lâu dài. Người dân không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới quan tâm đến việc phòng bệnh, bởi nhiễm HPV ở giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ ràng. Tiêm vắc xin đúng độ tuổi, đúng lịch kết hợp khám phụ khoa và tầm soát định kỳ là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cũng như nhiều bệnh lý do HPV gây ra.

Hiệu quả bảo vệ của vắc xin đạt cao nhất khi được tiêm trước thời điểm có quan hệ tình dục lần đầu. Theo khuyến cáo hiện hành, trẻ em và thanh thiếu niên từ 9–14 tuổi là nhóm nên được ưu tiên tiêm phòng. Bên cạnh đó, thanh thiếu niên và người trưởng thành chưa từng tiêm hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm vẫn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn nếu còn trong độ tuổi chỉ định.

Nhiều quốc gia trên thế giới hiện đã triển khai tiêm vắc xin HPV cho cả nam giới nhằm góp phần giảm lây truyền vi rút trong cộng đồng và phòng ngừa các bệnh ung thư liên quan đến HPV. Tại Việt Nam, theo thông tin từ Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia, vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung ở nữ giới và một số ung thư ở nam giới do vi rút HPV sẽ được đưa vào chương trình từ năm 2026, trên nhóm trẻ em gái 11 tuổi. Theo đó, từ 2026 - 2028, các viện chuyên môn đã lựa chọn 4 tỉnh Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long để tổ chức thí điểm tiêm vắc xin ngừa HPV miễn phí cho trẻ em gái nhóm 11 tuổi. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược phòng, chống ung thư cổ tử cung và các bệnh do HPV gây ra.

Là phụ huynh có con gái đang trong độ tuổi tiêm chủng, chị Nguyễn Thị Hồng, ngụ phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau cho biết sau khi tìm hiểu thông tin từ các kênh truyền thông chính thống, chị nhận thấy tiêm vắc xin HPV là giải pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài. “Trước đây tôi cứ nghĩ vắc xin HPV chỉ dành cho người lớn hoặc những người đã lập gia đình. Sau khi tìm hiểu, tôi mới biết trẻ em và thanh thiếu niên nên tiêm từ sớm để đạt hiệu quả phòng bệnh tốt nhất. Tôi dự định sẽ đưa con gái đi tiêm trong thời gian tới và cũng sẽ tìm hiểu xem bản thân còn trong độ tuổi phù hợp để tiêm hay không. Phòng bệnh từ sớm sẽ yên tâm hơn rất nhiều so với khi bệnh đã xảy ra”, chị Hồng chia sẻ.

Bên cạnh tiêm vắc xin, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ nữ cần khám phụ khoa và tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc kết hợp giữa tiêm chủng và tầm soát giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư, từ đó điều trị hiệu quả, giảm nguy cơ mắc bệnh và tử vong. Ngoài ra, mỗi người cũng cần xây dựng lối sống lành mạnh, quan hệ tình dục an toàn, không hút thuốc lá, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, luyện tập thể dục thường xuyên để nâng cao sức đề kháng và bảo vệ sức khỏe.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo, để tiến tới loại trừ ung thư cổ tử cung như một vấn đề sức khỏe cộng đồng vào năm 2030, các quốc gia cần hướng tới mục tiêu 90-70-90: 90% trẻ em gái được tiêm đủ vắc xin HPV trước 15 tuổi; 70% phụ nữ được tầm soát bằng phương pháp có chất lượng; và 90% phụ nữ có tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư được điều trị kịp thời. Đây cũng là định hướng mà Việt Nam đang từng bước triển khai thông qua việc mở rộng tiêm chủng, tăng cường tầm soát và nâng cao nhận thức của người dân.

Ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý do HPV hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ hôm nay. Tiêm vắc xin HPV đúng độ tuổi, đúng lịch kết hợp tầm soát định kỳ không chỉ bảo vệ bản thân và gia đình mà còn góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng, hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh hơn trong tương lai.